Kosmos

Ministerstwo Rozwoju i Technologii informuje o uruchomieniu Vinci Space Tech Fund, pierwszego polskiego funduszu inwestycyjnego przeznaczonego na rozwój krajowych technologii kosmicznych. Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) przeznaczy 500 mln zł na wsparcie firm z potencjałem rozwoju i ekspansji zagranicznej, koncentrując się na kluczowych obszarach takich jak satelity, obserwacja Ziemi i sztuczna inteligencja. Inwestycja ta ma na celu wzmocnienie polskiej niezależności technologicznej i pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym, podkreślając znaczenie technologii kosmicznych dla bezpieczeństwa narodowego.

Źródło: Polska Agencja Prasowa
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Technology Innovation Institute (TII) z Abu Zabi zaprezentował w pełni autonomiczną sondę kosmiczną przeznaczoną do lądowania na asteroidzie 269 Justitia, stanowiącą kluczowy element misji Emirates Mission to the Asteroid Belt (EMA). Sonda, zaprojektowana i zbudowana w ZEA, odłączy się od statku MBR Explorer i wykona misję badawczą na powierzchni asteroidy, która może zawierać wskazówki dotyczące występowania wody i substancji organicznych w okresie formowania się planet. Start statku kosmicznego zaplanowano na marzec 2028 roku, a lądowanie na asteroidzie, jeśli zakończy się sukcesem, będzie siódmym takim wydarzeniem w historii.

Źródło: Polska Agencja Prasowa
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Październik zapowiada się ekscytująco dla miłośników astronomii, oferując obserwację Saturna w opozycji, szczyt deszczu meteorów z kometoidów Halleya w ramach Perseidów oraz zbliżenie Księżyca do gromady Plejad. Pomimo możliwości utrudnienia widoczności przez światło Księżyca, najlepsze warunki do obserwacji Perseidów spodziewane są przed świtem, po jego zajściu, a Saturn będzie widoczny przez większą część nocy.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (6/10)

Projekt GIMLI, kierowany przez Planetary Science Institute i NASA, wykorzysta radar, czujniki sejsmiczne i pomiary grawitacji do zbadania, czy dziura Marius Hill Pit na Księżycu otwiera się do rozległej podziemnej jaskini lub tunelu lawowego. Takie jaskinie mogą stanowić cenne źródło wiedzy o historii wulkanicznej Księżyca oraz potencjalne schronienie dla przyszłych astronautów.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Nowe badania sugerują, że słabe pola magnetyczne powstałe krótko po Wielkim Wybuchu mogą wyjaśniać “napięcie Hubble’a”, czyli rozbieżność w pomiarach tempa ekspansji Wszechświata. Symulacje wskazują, że te pierwotne pola mogły wpłynąć na formowanie się wodoru we wczesnym Wszechświecie, modyfikując kosmiczne mikrofalowe promieniowanie tła i tym samym tempo ekspansji wywnioskowane z niego. Chociaż nie jest to jeszcze odkrycie, dane wykazują “łagodne preferencje” dla istnienia tych pól, oferując możliwość wglądu w fizykę na ekstremalnych energiach.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Sonda Juice Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) wykonała 28 września przelot blisko Ziemi, wykorzystując jej grawitację do zmiany kursu w kierunku Jowisza bez znaczącego zużycia paliwa. Manewr ten zmienił kierunek lotu o 20 stopni i zwiększył prędkość o 3,5 km/s, jednocześnie pozwalając naukowcom na przetestowanie instrumentów sondy w warunkach ziemskich i księżycowych. Sonda Juice powróci na Ziemię jeszcze raz w styczniu 2029 roku, aby uzyskać ostateczne ustawienie na trajektorii do Jowisza, który ma osiągnąć w 2031 roku.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Naukowcy odkryli w próbkach gleby księżycowej zebranej przez misję Chang’e-6 nowy, magnetyczny minerał – formę żelaza γ-Fe, obecną w cząsteczkach szkła impaktowego. Ta nanostrukturalna forma żelaza, będąca “mikroskopijnym skamieniałością”, może zachowywać stabilny sygnał magnetyczny, co pozwala na rekonstrukcję historii pola magnetycznego Księżyca. Badania nad tym minerałem, opublikowane w PNAS, otwierają nowe okno na zrozumienie przeszłości magnetycznej naszego naturalnego satelity.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Nowoczesne symulacje komputerowe, realizowane w ramach projektu MEGATRON, odtwarzają okres powstawania pierwszych gwiazd i galaktyk, wyjaśniając, jak oświetliły one ciemny wszechświat i zasiliły przestrzeń pierwiastkami niezbędnymi do powstania planet i życia. Badania łączą obserwacje Teleskopu Jamesa Webba z analizą chemicznych śladów w starożytnych gwiazdach, co pozwala na dokładniejsze zrozumienie procesów kosmicznych i pochodzenia pierwiastków.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Konsorcjum TMT International Observatory odrzuciło hiszpańską ofertę budowy Trzydziestometrowego Teleskopu (TMT) na Wyspach Kanaryjskich, decydując się na umieszczenie go na hawajskim szczycie Mauna Kea, mimo trwających od lat protestów rdzennych Hawajczyków. Planowany teleskop, wyceniany na około 3 miliardy dolarów, ma być jednym z największych na świecie i posłużyć do odkrywania planet pozasłonecznych, jednak jego budowa budzi silne kontrowersje ze względu na świętość Mauna Kea dla lokalnej społeczności i trwające spory prawne dotyczące dzierżawy gruntów.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Teleskop kosmiczny Rome’a należący do NASA pomyślnie przeszedł testy stabilności kierowania, demonstracją porównywalną do celowania laserem w monetę z odległości ponad 240 km, i po raz pierwszy skierował swój koronograf na kosmos, rejestrując obrazy gwiazd z Wielkiego Obłoku Magellana. Instrument ten, zaprojektowany do blokowania światła gwiazd i badania egzoplanet, potwierdził swoją zdolność do tworzenia ostrych obrazów, co stanowi znaczący krok w przygotowaniach do przyszłych, bardziej zaawansowanych obserwacji naukowych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) ujawnił, że niektóre z pierwszych galaktyk Wszechświata już 500 milionów lat po Wielkim Wybuchu rozsiewały składniki potrzebne do powstania planet i życia. Odkrycie sugeruje, że młody Wszechświat znacznie szybciej wzbogacił się chemicznie, niż przypuszczano, co może zacierać ślady najwcześniejszych gwiazd.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Astronomowie odkryli mocne dowody na to, że długotrwałe rozbłyski rentgenowskie trwające kilka minut są wynikiem kolizji dwóch gwiazd neutronowych, tworzących magnetara. Jeden z zarejestrowanych w lipcu 2025 roku zdarzeń świecił w zakresie promieniowania X przez blisko 10 minut, co stanowi najdłuższy obserwowany dotychczas rozbłysk z tego typu zjawiska. To odkrycie otwiera nową drogę do identyfikacji ekstremalnych kosmicznych zderzeń, potencjalnie zlokalizowanych ponad sześć miliardów lat świetlnych od Ziemi.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Łazik Perseverance NASA odkrył w kraterze Jezero na Marsie złożoną historię obecności wody, która obejmowała nie tylko dawne jeziora, ale także wody gruntowe i gorące płyny. Zamiast spodziewanych osadów jeziornych, łazik natrafił na starożytne skały magmowe, które zostały zmienione przez wodę w co najmniej trzech oddzielnych epizodach, dostarczając cennych danych o przeszłym klimacie i potencjalnej życiu na Czerwonej Planecie.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Potężne dżety wyrzucane przez supermasywne czarne dziury zakłócają gaz formujący gwiazdy daleko poza widzialną krawędzią galaktyki, pozostawiając świecący ślad o długości setek tysięcy lat świetlnych. Utrzymując ten gaz w gorącej formie i zapobiegając jego opadaniu, dżety mogą wpływać na to, czy galaktyka nadal tworzy gwiazdy, czy też staje się spokojna. To przełomowe odkrycie, które rozwiązuje od dawna nurtującą zagadkę wpływu czarnych dziur na ewolucję galaktyk i warunki niezbędne do powstania życia.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Misja SpaceX Crew-13 NASA, zaplanowana na 1 października, ma przetransportować czterech astronautów na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Dragon ma dotrzeć na orbitę w zaledwie 7 godzin i 50 minut, co czyni ten lot potencjalnie najszybszym amerykańskim transferem kosmicznym w historii ISS. Transmisja na żywo z przygotowań, startu i dokowania będzie dostępna na platformach NASA, a szczegółowy harmonogram wydarzeń obejmuje konferencję prasową przedstartową, relację ze startu, konferencję po starcie oraz relację z podejścia i dokowania do stacji.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Łazik NASA Curiosity obchodzi 5000 marsjańskich dni na Czerwonej Planecie, celebrując ten kamień milowy spektakularnym widokiem utworzonym z połączonych zdjęć porannych i popołudniowych wykonanych na piaszczystym grzbiecie “Chocolatal”. Obraz, wzbogacony o artystyczne kolory, prezentuje łazik, jego ślady oraz rozległy krajobraz wokół Góry Sharp i krateru Gale, ukazując jednocześnie antenę UHF i generator MMRTG.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Naukowcy odkryli, że wyrzucany z księżyca Saturna Enceladusa lód wykazuje zadziwiającą różnorodność chemiczną, co sugeruje, że podczas podróży do przestrzeni kosmicznej zachodzi naturalny proces segregacji i koncentracji związków chemicznych z ukrytego oceanu. Powolne zamarzanie i rozpad kropli wody morskiej może prowadzić do powstania ziaren lodu o bardzo zróżnicowanym składzie, co znacznie ułatwi przyszłe poszukiwania oznak życia i związków organicznych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

NASA i SpaceX planują wystrzelić misję Crew-13, która przetransportuje czterech astronautów na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) z Florydy. Statek Dragon ma dotrzeć na orbitę w ciągu niecałych dziewięciu godzin po starcie zaplanowanym na 1 października 2026 roku. Po przybyciu na ISS, członkowie załogi dołączą do Ekspedycji 75, kontynuując badania naukowe i operacje na pokładzie orbitalnego laboratorium.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Misja CosmoCube, rozwijana w Wielkiej Brytanii, ma na celu wykorzystanie dalekiej strony Księżyca jako naturalnego ekranu radiowego, aby poszukiwać słabego sygnału pochodzącego z wszechświata, zanim powstały pierwsze gwiazdy. Ten niewielki satelita pozwoli na zbadanie okresu kosmicznych ciemnych wieków oraz roli ciemnej materii w formowaniu się pierwszych galaktyk, analizując 21-centymetrową linię wodoru, której obserwacja z Ziemi jest niemożliwa z powodu zakłóceń.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Rakieta Starship firmy SpaceX pomyślnie zakończyła test orbitalny, wodując na Pacyfiku po około trzech godzinach lotu, choć planowano znacznie dłuższą misję. W jej trakcie umieszczono na orbicie 26 satelitów Starlink V3, które wzmocnią globalną sieć internetową. Starship, okrzyknięty najpotężniejszym pojazdem nośnym, ma w przyszłości służyć do transportu ludzi i ładunków na Księżyc, Marsa i dalej.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Zmiany w bakteriach jelitowych astronautów, pojawiające się w ciągu tygodni od rozpoczęcia lotu kosmicznego, mogą wyjaśniać powszechność zaparć w stanie nieważkości. Badania próbek krwi wykazały, że mikroflora jelitowa zaczyna intensywniej fermentować białko, co może wpływać na zdrowie i wymagać przeciwdziałań podczas długoterminowych misji kosmicznych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Teleskop Jamesa Webba odkrył, że młode systemy planetarne tracą gaz budujący planety poprzez złożoną mieszankę potężnych strumieni, wiatrów molekularnych i promieniowania, co stanowi kluczowe ograniczenie czasowe dla ich powstawania. Obserwacje wskazują na ewolucję mechanizmów dyspersji gazu, od napędzanych polem magnetycznym w młodych systemach do fotoewaporacji w starszych, co zawęża okno możliwości formowania się planet-olbrzymów.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Google rozpoczyna projekt Suncatcher, testując możliwość przeniesienia serwerowni SI do kosmosu za pomocą prototypowego satelity. Celem jest obniżenie kosztów zasilania i odciążenie sieci energetycznych, które w obliczu rosnącego zapotrzebowania na energię przez centra danych, staną przed poważnymi wyzwaniami. Testy na orbicie pozwolą ocenić niezawodność sprzętu w trudnych warunkach kosmicznych, takich jak promieniowanie i odprowadzanie ciepła, a w przyszłości mogą doprowadzić do powstania orbitalnych konstelacji obliczeniowych.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Naukowcy badają kształt wszechświata, analizując promieniowanie tła z Wielkiego Wybuchu. Obecne pomiary sugerują, że wszechświat jest płaski, co może oznaczać, że jest nieskończony, ale nie jest to ostateczny dowód, ponieważ nasza obserwowalna część może być tylko fragmentem większej, zakrzywionej całości. Istnieją też możliwości, w których wszechświat jest płaski, ale jednocześnie zwinięty na siebie, jak powierzchnia Ziemi, co utrudnia jednoznaczne określenie jego rozmiaru i struktury.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Astronomowie wykryli pierwszy w historii sygnał radiowy pochodzący od egzoplanety, który najprawdopodobniej jest związany z zorzą na gazowym olbrzymie Beta Pictoris b, oddalonym o 64 lata świetlne. Odkrycie to pozwoliło po raz pierwszy bezpośrednio zmierzyć siłę pola magnetycznego planety poza Układem Słonecznym, szacowaną na ponad 2,5 tysiąca razy silniejszą od ziemskiego, choć badanie czeka na recenzję naukową.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Astronauci Artemis II, Victor Glover i Reid Wiseman, po historycznej podróży wokół Księżyca przechodzą na status emeritus w NASA, aby doradzać i szkolić zespoły przygotowujące się do misji Artemis III i przyszłych misji księżycowych. Ich cenne doświadczenie w operacjach głębokiego kosmosu i systemach Orion będzie kluczowe dla powrotu astronautów na powierzchnię Księżyca, a ich wiedza będzie przekazywana nowym pokoleniom specjalistów NASA.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Naukowcy badają potencjał korzystnych grzybów w przekształcaniu ubogiego w składniki odżywcze regolitu księżycowego i marsjańskiego w materiał zdolny do wspierania upraw. Grzyby te, poprzez pomoc roślinom w dostępie do składników odżywczych i zwiększaniu ich odporności na trudne warunki, mogą w przyszłości umożliwić bardziej realistyczne, samowystarczalne rolnictwo kosmiczne, zmniejszając zależność od dostaw żywności z Ziemi.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Astronomowie odkryli niespodziewaną, potężną falę uderzeniową wokół martwej gwiazdy typu białego karła, RXJ0528+2838, która utrzymuje się co najmniej od 1000 lat, mimo braku wykrywalnego dysku materii. Choć pole magnetyczne gwiazdy może częściowo tłumaczyć to zjawisko, naukowcy sugerują istnienie nieznanego “tajemniczego silnika” jako źródła energii, co stanowi wyzwanie dla obecnego rozumienia wymiany materii i energii w układach gwiazd podwójnych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Starożytne ziarna z meteorytów wskazują na obecność silnego pola magnetycznego w początkowych 200 000 latach istnienia Układu Słonecznego, co sugeruje, że obok grawitacji magnetyzm odegrał kluczową rolę w formowaniu Słońca i dysku planetarnego z mgławicy. Badania opublikowane w “Proceedings of the National Academy of Sciences” analizują inkluzje bogate w wapń i glin (CAI) z meteorytu DOM 08006, które dzięki niezwykłej konserwacji dostarczyły dowodów na pole magnetyczne o sile 3-12 razy większej niż obecne pole Ziemi, wpływające na ruch materii w młodym dysku protoplanetarnym.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Najnowsze badania sugerują, że Ariel, księżyc Urana, mógł posiadać pod swoją lodową skorupą ocean o głębokości przekraczającej 160 kilometrów. Odkrycie, wraz z podobnymi dowodami z księżyca Miranda, wskazuje na możliwość istnienia wielu ukrytych światów oceanicznych w systemie Urana. Naukowcy modelują procesy geologiczne na Arielu, analizując wpływ zmian w jego ekscentryczności orbitalnej i strukturze wewnętrznej na deformacje skorupy, co mogło doprowadzić do powstania obserwowanych pęknięć.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Obserwacje teleskopu Hubble’a dotyczące masywnych gwiazd w galaktykach karłowatych o niskiej metaliczności dostarczają wskazówek, dlaczego wczesny wszechświat wygląda tak nietypowo. Naukowcy odkryli, że wiatry gwiazdowe gwałtownie słabną przy ekstremalnie niskich metalicznościach, co potencjalnie pozwala masywnym gwiazdom zachować więcej materiału i ewoluować w nieoczekiwany sposób. Badanie TEMPOS, wykorzystujące dane z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, analizuje masywne gwiazdy w pobliskich galaktykach, które przypominają środowiska z wczesnego wszechświata, aby lepiej zrozumieć wpływ tych obiektów na młode galaktyki, których dziwne cechy obserwuje Teleskop Jamesa Webba.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Szef brytyjskich sił powietrznych ostrzega przed bezprecedensowym zagrożeniem w przestrzeni kosmicznej, które może sparaliżować kluczowe satelity odpowiedzialne za komunikację, internet, transakcje bankowe i nawigację. Z informacji przekazanych BBC wynika, że Wielka Brytania już zastosowała naziemny system do zagłuszania komunikacji satelitarnej wrogiego państwa, potwierdzając trwający w kosmosie wyścig zbrojeń.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Firma Sceye we współpracy z SoftBank Corp. przeprowadziła pionierską demonstrację laserowego śledzenia platformy HAPS (High-Altitude Platform Systems) w stratosferze, wykorzystując do tego celu swój lot ST1. Demonstracja, wsparta przez Uniwersytet Hitotsubashi i NIPR, pozwoliła na skuteczne śledzenie platformy w czasie rzeczywistym przy użyciu naziemnego systemu laserowego, co stanowi kluczowy krok w rozwoju przyszłej optycznej łączności bezprzewodowej.

Źródło: Polska Agencja Prasowa
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Astronomowie odkryli pierwszy strumień gwiazd pochodzący z gromady kulistej poza Drogą Mleczną, otwierając nową ścieżkę do badania ciemnej materii w odległych galaktykach. Te słabe pasma gwiazd śledzą grawitacyjną strukturę galaktyki i mogą w przyszłości pomóc naukowcom w mapowaniu niewidzialnej materii we wszechświecie. Odkrycie to, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Nature, stanowi przełom w możliwościach badania ciemnej materii poza naszą galaktyką.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Najnowsze badania meteorytów dostarczają dowodów, że wczesne etapy formowania się planet Układu Słonecznego były wysoce selektywne, preferując materiał powstały w wysokich temperaturach (chondrule) nad lodem i pyłem bogatym w lotne związki. Analiza meteorytów żelaznych wskazuje, że już w pierwszym milionie lat istnienia Układu Słonecznego tworzące się ciała były w przeważającej mierze zbudowane z tych ogrzanych kulek skalnych, co znacząco wpływa na nasze rozumienie procesów planetotwórczych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)