Kosmos

Teleskop kosmiczny Jamesa Webba (JWST) odkrył skalistą egzoplanetę LHS 3844 b, znajdującą się 48,5 lat świetlnych od Ziemi. To gorąca, pozbawiona atmosfery “superziemia” o stałej stronie dnia nagrzewającej się do temperatury topnienia metali, która przypomina skalistego Merkurego, a nie Ziemię. Badania wskazują na bazaltową lub płaszczową powierzchnię, pozbawioną skorupy przypominającej ziemską, co sugeruje brak tektoniki płyt i niewielką ilość wody.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Astronomowie odkryli cienką, krótkotrwałą atmosferę otaczającą niewielkie lodowe ciało 2002 XV93 w zewnętrznym Układzie Słonecznym, co jest zaskakujące, ponieważ obiekt jest zbyt mały, aby utrzymać gaz. Obserwacje podczas rzadkiego zjawiska zakrycia gwiazdy przez obiekt ujawniły jego obecność, a obliczenia wskazują, że atmosfera powinna zniknąć w ciągu około 1000 lat, chyba że jest stale uzupełniana, co rodzi pytania o jej pochodzenie i mechanizmy odnawiania.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Artykuł celebruje 65 lat obecności Amerykanów w kosmosie, począwszy od historycznego lotu Alana Sheparda w 1961 roku, który udowodnił zdolność USA do bezpiecznego wysyłania ludzi w kosmos i powrotu, aż po współczesny program Artemis. Wspomina o wyzwaniach politycznych i finansowych oraz podkreśla znaczenie eksploracji kosmosu dla inspiracji i rozwoju nauki.

Źródło: The Verge
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

NASA poinformowała, że planetoida 2026 HN1 o średnicy do 110 metrów przeleci blisko Ziemi, jednak naukowcy zapewniają o braku zagrożenia. W przypadku uderzenia, obiekt ten mógłby spowodować katastrofę regionalną, niszcząc miasto i wywołując trzęsienie ziemi lub tsunami.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐ (5/10)

Sukces misji Artemis II, pierwszego załogowego lotu programu Artemis, potwierdził gotowość systemów NASA do głębokiego kosmosu. Statek Orion pomyślnie powrócił na Ziemię z udoskonaloną osłoną termiczną i precyzyjnym lądowaniem, a rakieta SLS potwierdziła swoją trajektorię, torując drogę dla misji Artemis III i dalszych badań Księżyca.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

NASA podjęła decyzję o wyłączeniu niemal 50-letniego instrumentu LECP na pokładzie sondy Voyager 1, aby zarządzać kurczącymi się zasobami energii w przestrzeni międzygwiezdnej. Decyzja ta jest częścią długoterminowego planu oszczędzania energii, mającego na celu przedłużenie misji i umożliwienie dalszego przesyłania unikalnych danych, z nadzieją na potencjalne ponowne uruchomienie instrumentu w przyszłości dzięki nowym technologiom.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Polska Agencja Prasowa informuje o kolejnym satelicie ICEYE, który dołączył do konstelacji POLSARIS, wzmacniając polskie zdolności rozpoznania satelitarnego. Ten nowy satelita, wyniesiony na orbitę podczas tej samej misji SpaceX co satelita dla Portugalii, pozwala na niezależną obserwację niezależnie od warunków atmosferycznych, co podnosi bezpieczeństwo granic i przewagę informacyjną Polski. Konstelacja POLSARIS, oficjalnie nazwana Polish SAR Intelligence System, stanowi fundament przyszłych polskich zdolności w domenie kosmicznej.

Źródło: Polska Agencja Prasowa
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Najnowsze analizy danych z obserwatoriów Dark Energy Survey (DES) i DESI sugerują, że wszechświat może zakończyć swoje istnienie w Wielkim Kolapsie za około 20 miliardów lat, zamiast rozszerzać się w nieskończoność. Zmiana ta wynika z przypuszczeń, że stała kosmologiczna może być ujemna, co oznacza, że po osiągnięciu szczytowych rozmiarów za około 11 miliardów lat, wszechświat zacznie się kurczyć.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Polska armia znacząco wzmocniła swoje zdolności rozpoznawcze dzięki wystrzeleniu czwartego satelity wojskowego programu MikroSAR z bazy Vandenberg w Kalifornii. Nowy satelita, wyposażony w autorski radar z syntetyczną aperturą (SAR), pozwoli na obrazowanie Ziemi bez względu na porę dnia czy warunki atmosferyczne, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i natychmiastowego reagowania.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Nowy system sztucznej inteligencji o nazwie RAVEN, opracowany przez naukowców z University of Warwick, przeanalizował dane z misji NASA TESS, identyfikując ponad 100 egzoplanet, w tym 31 nowo odkrytych światów i ponad 2000 obiecujących kandydatów. Odkrycia obejmują rzadkie planety o ultra-krótkich okresach orbitalnych, krążące wokół swoich gwiazd w mniej niż 24 godziny, a także te znajdujące się w tzw. „pustyni Neptuna”, gdzie planet jest zazwyczaj niewiele.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Zagadka niezwykłych promieni rentgenowskich emitowanych przez jasną gwiazdę gamma-Cas została rozwiązana po 50 latach dzięki obserwacjom misji XRISM. Okazało się, że odpowiedzialny jest za nie niewidoczny towarzysz gwiazdy – biały karzeł – który wysysa materiał z gamma-Cas, podgrzewając go do ekstremalnych temperatur i powodując silne emisje rentgenowskie. Odkrycie to rzuca nowe światło na powstawanie i ewolucję takich nietypowych par gwiazd.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Maj 2026 roku zapowiada się fascynująco dla miłośników astronomii, oferując trzy spektakularne zjawiska na nocnym niebie: maksimum aktywności roju meteorów Eta Akwarydy, wieczorną koniunkcję Księżyca i Wenus oraz rzadkie zjawisko ‘blue moon’. Część z tych wydarzeń będzie można podziwiać bez specjalistycznego sprzętu, przy dobrych warunkach obserwacyjnych.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐ (3/10)

Rzadkie zjawisko astronomiczne, nazwane SN Winny, widziane pięciokrotnie dzięki soczewkowaniu grawitacyjnemu, może pomóc w rozwiązaniu zagadki tempa ekspansji Wszechświata. Naukowcy analizując drobne opóźnienia między poszczególnymi obrazami supernowej, znajdującej się 10 miliardów lat świetlnych od Ziemi, mogą niezależnie obliczyć stałą Hubble’a. Użycie zaawansowanych teleskopów i modeli pozwoliło na dokładne zmapowanie rozkładu masy w galaktykach soczewkujących, co przekłada się na potencjalnie wyższą precyzję pomiaru niż w przypadku dotychczasowych metod.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Astronomowie zidentyfikowali prawdziwą granicę regionu formowania gwiazd w Drodze Mlecznej, opierając się na analizie wieku gwiazd. Stosując tzw. “mapowanie wieku gwiazdowego” i zaawansowane symulacje, odkryli charakterystyczny, U-kształtny wzorzec wskazujący na gwałtowny spadek aktywności gwiezdnej w odległości 35-40 tysięcy lat świetlnych od centrum Galaktyki. Poza tym obszarem gwiazdy to głównie migranci, dryfujący powoli na zewnątrz, a nie świeżo powstałe.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Sonda NASA Curiosity odkryła na Marsie szeroki zakres organicznych cząsteczek, w tym związki uważane za kluczowe dla powstania życia na Ziemi. Niektóre z tych cząsteczek, datowane na 3,5 miliarda lat, mogą być dowodem na możliwość istnienia życia w przeszłości Czerwonej Planety. Odkrycie, dokonane dzięki eksperymentowi z użyciem związku TMAH i analizowane przez instrument SAM, sugeruje, że Mars mógł być w przeszłości znacznie bardziej sprzyjający życiu, choć nie stanowi ostatecznego dowodu.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Naukowcy zakończyli tworzenie największej dotąd wysokorozdzielczej mapy 3D wszechświata, obejmującej ponad 47 milionów galaktyk i kwazarów, co stanowi kamień milowy w badaniach nad ciemną energią. Projekt DESI, mimo napotkanych przeszkód, dostarczył bezprecedensowych danych, które już teraz sugerują, że ciemna energia może zachowywać się w nieoczekiwany sposób, otwierając drogę do głębszego zrozumienia struktury i ewolucji kosmosu.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Nowe badania sugerują, że starożytne, słabe fale grawitacyjne, będące pozostałością po Wielkim Wybuchu, mogły przekształcić się w cząsteczki ciemnej materii. Ta niewidzialna substancja, stanowiąca około 23% wszechświata, odpowiada za kształtowanie galaktyk i struktur kosmicznych. Odkrycie otwiera nowy kierunek w badaniach nad fundamentalną naturą ciemnej materii, która pozostaje jedną z największych zagadek fizyki cząstek elementarnych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Naukowcy badają tajemnicze zjawisko “Wielkiego Rozłączenia” – niezgodność między obserwacjami wszechświata na dużą skalę, wskazującymi na istnienie dodatkowych sił lub ciemnej energii, a precyzyjnymi pomiarami w naszym Układzie Słonecznym, które w pełni potwierdzają teorię Einsteina. Nowe badania sugerują, że poszukiwanie śladów ciemnej energii i materii wymaga niezwykłej precyzji i nowych teorii z testowalnymi przewidywaniami, aby wyjaśnić tę dysproporcję, być może przez istnienie ukrytej „piątej siły”.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Naukowcy zidentyfikowali potencjalnie nowy typ kosmicznej katastrofy – „supernową kilonową” – łączącej w sobie zderzenie gwiazd neutronowych i eksplozję supernowej. Obserwacja obiektu AT2025ulz wykazała początkowo cechy charakterystyczne dla kilonowej, jednak z czasem sygnał zmienił się, przypominając supernową, co sugeruje nigdy wcześniej nieobserwowane zjawisko ukryte wewnątrz kosmicznej eksplozji. Odkrycie to może zrewolucjonizować nasze rozumienie procesów formowania ciężkich pierwiastków i powstawania nowych gwiazd.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Naukowcy z Max Planck Institute for Astronomy, wykorzystując Teleskop Jamesa Webba (JWST), odkryli nieoczekiwane chmury lodu wodnego na egzoplanecie Epsilon Indi Ab, podobnej do Jowisza. Obserwacje ujawniły mniejszą ilość amoniaku niż przewidywano, co sugeruje obecność grubych, łamaczy warstw chmur lodu wodnego, co podważa dotychczasowe modele atmosfer egzoplanet i pokazuje złożoność procesów zachodzących na gazowych gigantach. To odkrycie jest krokiem w kierunku lepszego rozumienia atmosfer planet poza naszym Układem Słonecznym i analizy planet podobnych do Ziemi.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Naukowcy z Carnegie Institution for Science, dzięki zaawansowanym symulacjom komputerowym, odkryli potencjalny nowy stan materii we wnętrzach lodowych gigantów takich jak Uran i Neptun. W ekstremalnych warunkach ciśnienia i temperatury, wodór i węgiel mogą tworzyć unikalną fazę “superjonową”, gdzie atomy wodoru tworzą spiralne ścieżki w sztywnym szkielecie węglowym, co może wpływać na przepływ ciepła i elektryczności oraz tłumaczyć ich tajemnicze pola magnetyczne.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Federalna Administracja Lotnictwa (FAA) uziemiła rakietę New Glenn firmy Blue Origin po tym, jak podczas niedzielnego startu zrealizowała swój ładunek na niewłaściwej orbicie. Górny stopień rakiety umieścił satelitę AST SpaceMobile na orbicie “niższej niż planowano”, co uniemożliwi jego dalsze działanie i spowoduje kontrolowane deorbitowanie. Firma Blue Origin prowadzi obecnie dochodzenie w sprawie awarii z nadzorem FAA, badając przyczyny problemów z silnikami górnego stopnia.

Źródło: The Verge
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Astronomowie zastanawiali się, dlaczego planety krążące wokół dwóch gwiazd, takie jak Tatooine ze “Star Wars”, są niezwykle rzadkie. Nowe badania sugerują, że winę ponosi ogólna teoria względności Einsteina, która poprzez precesję orbit gwiazd i ich zbliżanie się, prowadzi do niestabilności orbit planet. Powoduje to albo wyrzucenie planet z systemu, albo ich zniszczenie przez bliskość gwiazd, co tłumaczy “pustynię” planetarną wokół ciasnych podwójnych systemów gwiezdnych.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Naukowcy po raz pierwszy bezpośrednio zmierzyli moc dżetów emitowanych przez czarną dziurę Cygnus X-1, wykorzystując globalną sieć teleskopów radiowych. Okazało się, że dżety te, poruszające się z połową prędkości światła, posiadają energię porównywalną do 10 000 Słońc i potrafią kształtować galaktyki, potwierdzając tym samym wieloletnie teorie naukowe dotyczące ich wpływu na Wszechświat.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Nietypowe zjawisko świetlne obserwowane na niebie nad Skandynawią, opisane jako jasny, wirujący punkt otoczony błękitną mgławicą, zostało wyjaśnione przez naukowców. Był to efekt startu rosyjskiej rakiety nośnej Sojuz-2.1b z kosmodromu Plesieck, której gazy wylotowe zostały oświetlone przez słońce znajdujące się już za horyzontem.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐ (4/10)

Dowódca misji Artemis II, Reid Wiseman, opowiedział BBC o historycznym locie wokół Księżyca, w tym o wzruszającym momencie nazwania nowo odkrytego krateru na cześć jego zmarłej żony Carroll, któremu towarzyszyły jego córki w centrum kontroli lotów NASA. Wiseman opisał to wydarzenie jako „niesamowicie potężne”, podkreślając emocjonalny charakter chwili.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (6/10)

Załoga misji Artemis II, po zakończonej 10-dniowej podróży wokół Księżyca, podzieliła się szczegółami swoich doświadczeń. Astronautka NASA Christina Koch, wraz z kolegami z USA i Kanady, opowiedziała o starcie z Florydy, locie za daleką stronę Księżyca oraz przyszłych celach programu Artemis, jakim jest powrót ludzi na Księżyc i eksploracja Marsa.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Nad Polską będzie można obserwować przelot satelitów Starlink firmy SpaceX, tworzących charakterystyczny “kosmiczny pociąg”. Obserwacje będą możliwe przez około trzy minuty, rozpoczynając się o godzinie 21:23 i kończąc około 21:26, kiedy satelity wejdą w cień Ziemi. Widoczność satelitów zależy od lokalizacji w Polsce, przejrzystości powietrza i poziomu zanieczyszczenia światłem.

Źródło: Polsat News
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐ (3/10)

Nowa strategia poszukiwania życia pozaziemskiego opiera się na identyfikacji powtarzalnych wzorców obserwowanych na wielu planetach, zamiast skupiać się na pojedynczych sygnaturach. Metoda ta, nazwana „agnostyczną biosygnaturą”, zakłada, że życie, rozprzestrzeniając się i modyfikując środowiska, pozostawia statystyczne ślady łączące planety. Pozwala to na wykrycie życia nawet przy niejasnych lub mylących tradycyjnych wskaźnikach biologicznych oraz na priorytetyzację planet najbardziej prawdopodobnych do posiadania życia.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Supermasywna czarna dziura w galaktyce J1007+3540, drzemiąca przez blisko 100 milionów lat, nagle przebudziła się do życia, emitując potężne dżety plazmy, które zderzają się z otaczającym ją gorącym gazem gromady galaktyk. Astronomowie uchwycili niezwykłe obrazy radiowe ukazujące tę kosmiczną erupcję, porównywaną do wybuchu wulkanu, która rozciąga się na niemal milion lat świetlnych, dowodząc cyklicznej natury aktywności czarnych dziur i ich wpływu na ewolucję galaktyk.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Naukowcy z PNAS Nexus przeprowadzili eksperymenty laboratoryjne, w których komórki drożdży Saccharomyces cerevisiae przetrwały ekstremalne warunki symulujące środowisko Marsa, w tym fale uderzeniowe generowane przez uderzenia meteorytów oraz toksyczne sole nadchloranowe obecne w glebie Czerwonej Planety. Kluczem do ich przetrwania było tworzenie ochronnych konglomeratów cząsteczek, które chronią kluczowe funkcje komórkowe pod wpływem stresu, co sugeruje uniwersalną strategię życia możliwą do zastosowania poza Ziemią.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (8/10)

Międzynarodowy zespół astronomów uzyskał najdokładniejszy dotychczas pomiar tempa ekspansji Wszechświata, potwierdzając, że jest ono szybsze niż przewidywały modele wczesnego Wszechświata. Połączenie wielu technik pomiaru odległości pozwoliło wykluczyć proste błędy jako przyczynę rozbieżności, co wzmacnia hipotezę o istnieniu nowych zjawisk fizycznych poza standardowym modelem kosmologicznym.

Źródło: Science Daily
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Czterech astronautów misji Artemis II, którzy okrążyli Księżyc, zostało uroczyście powitanych z powrotem na Ziemi w Houston w Teksasie. Dowódca misji Reid Wiseman określił dziewięciodniową podróż, podczas której załoga znalazła się dalej od Ziemi niż ktokolwiek w historii, jako „najbardziej wyjątkową rzecz, przez którą przeszedł w życiu”, a wszyscy członkowie misji – w tym kanadyjski astronauta Jeremy Hansen – zostali ponownie zjednoczeni z rodzinami.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)

Czterech astronautów misji Artemis II pomyślnie zakończyło dziewięciodniową podróż wokół Księżyca, bezpiecznie lądując na Pacyfiku. Ich powrót, choć budził obawy związane z ekstremalnymi temperaturami podczas wchodzenia w atmosferę i potencjalnym uszkodzeniem osłony termicznej, potwierdził skuteczność technologii i planów programu Artemis, który ma na celu powrót ludzi na Księżyc i budowę tam stałej bazy.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (9/10)

Wiodąca firma satelitarna Planet Labs, pod naciskiem rządu USA, nałożyła nieokreślone ograniczenia na dostęp do zdjęć Iranu i Bliskiego Wschodu, co budzi obawy organizacji humanitarnych i dziennikarzy. Decyzja ta utrudnia monitorowanie skutków działań wojennych, w tym uszkodzeń infrastruktury cywilnej i wojskowej, a także dokumentowanie naruszeń praw człowieka i koordynowanie pomocy humanitarnej, zwłaszcza w regionach takich jak Gaza.

Źródło: BBC
Kategoria: Kosmos
Ważność: ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐ (7/10)